مصطفى النوراني الاردبيلي

66

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

شكم را از بين مىبرد و بلغم بيرون دهد و زرداب را بركند و كار كاجيره را انجام دهد . « 2 » شاهدانه به اردو نوط به عربى سلطان الحبوب ، شهدانج ، شهدانق ، شاهدانج ، بذر القنب و به فارسى شهدانه ، تخم كنب گويند و به هندى پهنگ كى بيج گويند . « 3 » شاهدانه را در انگليسى Cannalais seeds گويند . رنگ آن سياه ، ذائقة تلخ . مقدار خوراك 3 گرم ، مزاج گرم و خشك در درجه دوم . اين گياه قابض و مسكر ، منعش خشك كننده منى و امساك آور و مدرّ بول است و به‌طور دارو كم استعمال مىشود و روغن آن در صابون سازى استفاده مىشود . شاهدانه غير سمّى مىباشد . « 1 » شاهدانه كرت مشخصات : گياهى است كه به عربى و در كتب قديم با نام « جُبل هندى » آمده است . گياهى است چند ساله و دو پايه ، برگهاى آن به شكل پرى فرد ، برگچه‌هاى آن بيضى كشيده ، دندانه‌دار و كمى نوك تيز . گلهاى ماده با جام تخم مرغى سه وجهى . ميوه آن كپسول باريك داراى سه پهلو كه پس از رسيدن از قسمت سرباز مىشود . اين گياه بومى مناطق جنوبى آسيا و جاوه است و در نواحى مختلف هند و ايران انتشار دارد . تركيبات شيميايى : در گياه وجود گلوكوزيد داتيسين تأييد شده است . اين گلوكوزيد كمى تلخ است و در آب سرد خيلى كم ولى در الكل جوش خيلى خوب حل مىشود .

--> ( 2 ) - قانون در طب ، ج 2 ، ص 310 . ( 3 ) - لاثانه لغات الادويه ، ص 49 . ( 1 ) - المفردات ، ص 140 .